Eenzaamheid en heimwee

De telefoon bij de Luisterlijn rinkelt. ‘Ik ben zo eenzaam en niemand die het ziet…’ zegt de stem aan de andere kant van de lijn. Ik laat dit op me inwerken. ‘U moet zich dubbel eenzaam voelen; u bent eenzaam en het wordt niet opgemerkt.’ De belster vertelt dat ze al dagen geen volwassene gesproken heeft. Ze woont sinds een paar jaar in Nederland. Ze is blij dat haar kinderen goed mee komen. Maar zij zelf… ze mist haar leven en familie in Turkije. ‘Het is moeilijk contact te maken in de buurt.’ Ze heeft wel pas haar inburgeringcursus goed afgerond. Ik zeg dat dit wel een schouderklopje waard is, een stap vooruit.

Dit gesprek is fictief maar geïnspireerd op de praktijk.

Ik voel me eenzaam

Eenzaamheid is niet hetzelfde als sociaal geïsoleerd. Er zijn veel mensen met een 'vol' sociaal leven die zich eenzaam voelen. Anderzijds zijn er veel mensen met weinig sociale contacten die zich absoluut niet eenzaam voelen. Eenzaamheid is een gevoel dat iedereen kent. Een gevoel van leegte. Een gevoel van niet verbonden zijn met de anderen, met de wereld. Het is een verdrietig gevoel en het gaat vaak gepaard met angst en machteloosheid. Wie zich niet goed kan losmaken van dat gevoel, waardoor het blijft voortduren, heeft last van eenzaamheid.

Vaste patronen in het leven bieden veiligheid. Als die vaste patronen worden verstoord, kunnen we ons onzeker, onveilig, wanhopig en eenzaam gaan voelen. Niet alleen een partner verliezen kan leiden tot eenzaamheid. Nare en leuke dingen kunnen leiden tot een verstoring in je leven. Verandering van werk, een kind krijgen of het laatste kind uit huis, ziekte, het zijn allemaal verstoring van levenspatronen waardoor eenzaamheid ieder mens kan treffen.

Bron: www.eenzaamheid.info

Download hier het onderzoek van Cephir 'Echte aandacht voor eenzaamheid.'

Heimwee

Heimwee wordt niet gezien als een echte ziekte. Toch kun je er behoorlijk ziek van zijn. Als je heimwee hebt, kun je nauwelijks stoppen met aan thuis te denken. Je krijgt het idee dat het daar allemaal veel beter is. Of je hebt heimwee naar vroegere tijden, je denkt daar steeds aan terug en je voelt je in het heden niet thuis.

Je maakt je vertrouwde omgeving of het verleden nog wat mooier dan het is. Daardoor word je verdrietig, je voelt je leeg en je slaapt slecht. Heimwee kan van korte duur zijn. Je maakt fijn contact met mensen, je went aan je nieuwe omgeving, kortom: je vindt je draai. Maar het kan ook voortduren en uiteindelijk stress, oververmoeidheid en lichamelijke klachten met zich mee brengen. Het maakt je ongelukkig.

Zelf heb je vaak wel door dat je heimwee hebt, maar bij kinderen is het lastiger te herkennen. Vaak kun je veel opmaken uit het gedrag van een kind. Het huilt veel en trekt zich terug. Of een kind gedraagt zich juist gewelddadig of vervelend. Soms klagen ze over buikpijn of misselijkheid.

Heimwee is van alle leeftijden. Het komt voor bij kinderen die op kamp gaan, maar ook bij mensen die lang in het ziekenhuis moeten liggen, studenten die op kamers gaan, een gezin dat verhuist, militairen die uitgezonden worden en mensen die vluchten of emigreren naar een ander land. Heimwee kan je ook overvallen op bijvoorbeeld vakantie. Uit cijfers blijkt dat 50 tot 90 procent van de Nederlanders wel eens heimwee heeft.

Bron: www.gezondheidsnet.nl

de Luisterlijn tegen eenzaamheid

Een tegen eenzaamheid
Met het pact voor de ouderenzorg komen tal van partijen, waaronder gemeenten, verzekeraars, zorgverleners en andere maatschappelijke partners, samen in actie om eenzaamheid te signaleren en te doorbreken, goede zorg en ondersteuning thuis te organiseren en de kwaliteit van verpleeghuiszorg te verbeteren. Zo ook Sensoor, de Landelijke Luisterlijn, die het pact in maart 2018 ondertekende samen met de andere partijen. Uit dit pact vloeit het actieprogramma 'Een tegen Eenzaamheid' voort.
 
Coalitie Erbij
Met dertien andere maatschappelijke organisaties en maatschappelijke betrokken ondernemingen is Sensoor verenigd in een Stichting om eenzaamheid in Nederland te voorkomen en beperken: Coalitie Erbij. Coalitie Erbij voert campagne, initieert onderzoek en ondersteunt samenwerking. Belangrijke terugkerende activiteiten van de Coalitie zijn de Week tegen Eenzaamheid, de Eenzaamheidsmonitor 
(door TNS Nipo) en het Kerstconcert. Tijdens de Week tegen Eenzaamheid is Sensoor actief betrokken bij het organiseren van activiteiten om eenzaamheid onder de aandacht te brengen. Lees meer op: www.coalitieerbij.nl.
 

Webtips

 
www.eenzaam.nl
Duidelijke informatie over alles wat met eenzaamheid te maken heeft en wat je er aan kunt doen.

www.eenzaamheid.info
Informatie en advies voor eenzame mensen, familie en hulpverleners.

www.ouderenombudsman.nl  
De Ouderenombudsman is een onafhankelijke vraagbaak voor ouderen. Zij kunnen u ook terugbellen naar aanleiding van een oproep, vraag of probleem.

www.achtzaam.nl
Stichting Achtzaam is een sociaal maatschappelijke dienstverlener. Wie behoefte heeft aan een luister-maatje, iemand die regelmatig een bezoek brengt, berichtje stuurt of belt, kan hier terecht.

eenzaam.lotgenootje.nl
Informatie en lotgenotencontact.

www.poldox.nl/eenzameuitvaart
Filmproject van studenten over eenzaamheid.

www.bavo-europoort.nl
Hulp bij psychiatrische problemen (Regio Rijnmond en Zuid-Hollandse Eilanden.

migranten.startkabel.nl
Informatie op rij voor en over migranten.

www.emigreermagazine.nl
(Online) magazine met informatie voor mensen die gaan emigreren of geëmigreerd zijn.

www.gomingle.nl 
Om eens een leuke activiteit te doen met mensen bij jou in de buurt.

www.goudendans.nl 
De gouden dans is een initiatief gericht op mensen die op leeftijd zijn. Ook voor mensen die wat minder vast ter been zijn. In 12 dansrepetities maakt een groep van 20 ouderen onder leiding van een choreograaf een korte dansvoorstelling. De repetities zijn eenmaal per week op een vast tijdstip. De voorstellingen met aansluitend een danssalon voor het publiek wordt 
gepresenteerd in de foyer van het theater.

Boekentips

Een praatje maken (Marjolijn van Burik)

Het lijkt zo simpel: een praatje maken op een receptie, op het werk bij de koffieautomaat, of in de kroeg. Maar voor veel andere mensen - maar liefst 90 procent - is praten over 'koetjes en kalfjes' niet altijd zo vanzelfsprekend. Zeker niet in een omgeving met veel onbekenden. Hoe begin ik? Wat als de ander geen zin heeft om met mij te praten? Ben ik wel interessant genoeg? Marjolijn van Burik behandelt alle benodigde stappen van een praatje maken - contact leggen, praten, afronden en afscheid nemen - en besteedt aandacht aan de invloed van non-verbaal gedrag.
ISBN 9789058717528

Zicht op eenzaamheid, signaleren en aanpak van eenzaamheid  (T. van Tilburg T., J. de Jong Gierveld)
Er zijn veel mensen in Nederland die zich eenzaam voelen. Ons sociale klimaat belemmert écht goede contacten tussen mensen onderling, tussen ouders en hun volwassen kinderen, tussen buurtgenoten. Mensen staan er wat hun gevoelens betreft dikwijls alleen voor. Dit alles leidt tot meer eenzaamheid dan vroeger het geval was. Mythe of realiteit? ‘Zicht op eenzaamheid’ is het resultaat van langlopend onderzoek uitgevoerd aan de Vrije Universiteit te Amsterdam. De uitgave is bestemd voor (aankomende) professionals en vrijwilligers in de gezondheidszorg en andere vormen van maatschappelijke dienstverlening die in contact staan met mensen die – mogelijk – eenzaam zijn.

ISBN 9789023243441

De kracht van eenzaamheid (Jeanette Rijks)

Iedereen heeft met eenzaamheid te maken. Dit boek toont wat eenzaamheid is, hoe het ontstaat, wie er last van kunnen hebben en vooral, wat er aan te doen is. Het geeft vooral inzicht in de ervaring van het eenzaam zijn zelf. Het laat zien wat er onder wordt verstaan en beschrijft allerlei mogelijke oorzaken. Interviews met mensen die over hun eigen situatie vertellen geven eenzaamheid een herkenbaar gezicht en maken het invoelbaar.
ISBN 9789081019323

Aanpak van eenzaamheid, helpt het? (Tineke Fokkema en Theo van Tilburg)
Een vergelijkend effect- en procesevaluatieonderzoek naar interventies ter voorkoming en vermindering van eenzaamheid onder ouderen ISBN 90 70990 98 9